de Ontzameling DE OPEN DEPOT COLLECTIE VAN MUSEUM DE VOORDE

‘de Ontzameling’ was van 1 maart t/m 12 juli 2024 geopend voor het publiek. In de Ontzameling was de gehele collectie van Museum De Voorde te zien en werden Zoetermeerders uitgenodigd om mee te helpen met het ontzamelen van de collectie.

Het ontzamelen van een museale collectie begint met het waarderen van de objecten. Vervolgens krijgen alle objecten een nieuwe eigenaar. Maar voordat we kunnen bepalen waar de objecten heen gaan, willen we eerst weten wat de objecten waard zijn. Hierbij riep het museum de hulp in van alle Zoetermeerders. We riepen ze op om hun licht over de collectie te laten schijnen: elk object vraagt hen letterlijk Wat ben ik waard? Help jij mee? Welk object vind jij het meest waardevol? Je kunt hierbij denken aan de historische, artistieke of maatschappelijke waarde van het object. Of speelt het object juist erg in op jouw emoties of een persoonlijke herinnering? Jouw mening telde!

Van maart t/m juli organiseerden we kijkdagen en werkgroep sessies. Tijdens de kijkdagen konden bezoekers een kijkje nemen achter de schermen van het museum en de vele streekhistorische schatten ontdekken die normaal gesproken niet publiekelijk toegankelijk zijn. We lieten zien wat er allemaal is verzameld in de afgelopen 30 jaar.

Tijdens de werkgroep sessies voor inwoners en schoolgroepen werden bijzondere objecten in samenspraak van een waardering voorzien. Deze sessies werden door experts van het museum en Historisch Genootschap Oud Soetermeer (HGOS) begeleid.

Met de keuze voor het gezamenlijk ontzamelen doet het museum recht aan de eigen ontstaansgeschiedenis. Zo’n beetje alle objecten zijn door Zoetermeerders geschonken. Ook hoopt het museum zo recht te doen aan HGOS en haar leden, die aan de vooravond stonden van het Zoetermeerse museum. In 2024 viert HGOS haar 75-jarig bestaan. Een vereniging die nog altijd de materiële cultuur van Zoetermeer beschrijft, presenteert en een warm hart toedraagt. De Ontzameling wil ook een vriendelijk gebaar maken naar de vele honderden schenkers en naar de inwoners die als vrijwilliger werkzaam waren bij het museum.

Met het betrekken van de inwoners naast museale experts, wilde het museum de discussie vormgeven over wat erfgoed betekent voor een groeistad als Zoetermeer. Het museum heeft met zijn collectie van circa 5.000 objecten de tijdgeest weten vast te leggen. Het weerspiegelt met streekhistorische voorwerpen en populair design uit de 2e helft van de 20e eeuw de identiteit van een stad die zestig jaar geleden nog een boerendorp was. Het is daardoor exemplarisch voor de groeispurt die Nederland heeft doorgemaakt. Met de uitkomsten hoopt Museum De Voorde een bijdrage te leveren aan Zoetermeer om een volgende stap te zetten naar een nieuw Erfgoedcentrum.

Museum de Voorde is het eerste museum in Nederland dat zijn gehele collectie in samenspraak met de plaatselijke bevolking gaat ontzamelen. Het proces is uiterst actueel aangezien het Europees Verdrag van Faro in 2024 door Nederland is geratificeerd. In het verdrag van Faro is afgesproken om mens en samenleving centraal te stellen en burgers meer te betrekken bij keuzes over het erfgoed.

Het museum wilde zo een brug slaan tussen het publiek en de streekhistorische collectie, en een dieper begrip en waardering voor het erfgoed bevorderen. Bezoekers kregen niet alleen de kans om alle objecten van dichtbij te bewonderen, maar leerden ook over de historische context en achtergrond van de objecten. Waar welk object naartoe gaat, werd -na de fase van waarderen- eveneens mede bepaald door de Zoetermeerders. De museumstukken worden niet verkocht, maar aan anderen gegund. We vroegen in april/mei de inwoners ook mee te denken over de volgende stap in het project. Van elk object willen we ook weten: Waar hoor ik thuis?

Het project wordt financieel ondersteund via een projectsubsidie van de Gemeente Zoetermeer en een landelijke Faro subsidie van de Rijksdienst Cultureel Erfgoed. De Faro commissie motiveerde de financiële ondersteunen als volgt:
‘Het project betrekt alle lagen uit de samenleving. Er is goed nagedacht over het wegnemen van drempels. Het project resulteert in een toolkit voor andere kleine streekcollecties, een publicatie en een advies voor de Museumvereniging en de RCE over mogelijke aanpassing van de museale richtlijn. De uitkomsten van het project en de doorkijk naar het beleid zijn zeer relevant omdat de komende jaren meer lokale musea een transformatie ondergaan.’

de Ontzameling bevond zich op Stadhuisplein 21 in Zoetermeer en was van 19 mei t/m 13 juli 2024 gratis toegankelijk.